Tüketicinin zamlardan, üreticinin de para kazanamamaktan şikayet ettiği kuru soğanda kazanan ithalatçı olacak. Geçen yıl üreticinin 5 liraya satamadığı ve pek çok tarlanın sürüldüğü kuru soğan üretiminde bu yıl bazı bölgelerde ekimde yüzde 30, bazı bölgelerde ise yüzde 50’lik düşüş yaşandığı aktarılıyor. Arzdaki azalışla birlikte katlanan fiyatlara karşılık açılan ithalat kapılarına ise üretici isyan etti. Sektör temsilcileri, ithalat kararının Anadolu’daki üreticiye etkisini “Çok mal gelince önümüzdeki yılı da batıracaklar” ifadesiyle anlattı.
İstanbul Hali’nde türlerine göre bir kilogram soğanın fiyatı 35 lira ile 60 lira arasında değişiyor. Ocak ayında halde 17 liradan satılan soğanın temmuz ayındaki en yüksek fiyatı ise yüzde 253 artmış durumda. Marketlerde ise İstanbul’da haziranın zam şampiyonu bir kilogram sofralık soğan ortalama 59.95 liradan satılıyor.
‘8 YILDIR DİRENİYORUZ’
Soğan üreticisinin 2018’den bu yana para kazanamadığını, geçen yılki büyük zararından sonra ekim alanlarının yüzde 30 düştüğünü kaydeden Soğan Üreticileri ve Tedarikçileri Derneği (SO-DER) Başkanı Reşit Kaya, yaşanan durumu şöyle özetledi: “15-17 lira maliyeti olan soğanı 5-6 liraya satmaya çalıştık. Bugün geldiğimiz noktada üreticinin yüzde 30’u üretimden vazgeçti. İç Anadolu Bölgesi’nde Amasya’da ekim yüzde 30 düştü. Geçen yıl Amasya ve Karacabey’de soğanı 3-5 liraya satamadılar. Bu yıl ekim az oldu, fiyatlar yükseldi ama normalde 2-3 hafta idare etselerdi fiyat düşecekti. Bizler çok büyük fedakarlıkla zarar ederek 8 yıldır üretime devam ediyoruz. Keşke tüketici 2 hafta idare etseydi. Piyasa ihtiyacının yüzde 70’ine yetecek kadar ürünümüz var” dedi.
Mısır’da 3 lira, Türkiye’de 17 lira
İç Anadolu’da hasadın başlaması ile fiyatların düşeceğini ve üreticide soğan fiyatının 25 lira olması gerektiğini savunan Reşit Kaya, ithalatta ise kontrolün mümkün olmadığını savundu. “Biz 5 liraya da 50 liraya da soğan satmak istemiyoruz” ifadelerini kullanan Kaya, “Sürdürülebilir tarım için 25 liraya soğan satmamız gerekiyor. Mısır’ın soğanda maliyeti 3 lira, bizde 17 lira. Özbekistan’da maliyet 4 lira. İran’da maliyet 4 lira. Çok mal gelince önümüzdeki yılı da batıracaklar” diye konuştu.
Ekilen alan yüzde 50 azaldı
Erkenci soğan ile üretimde önemli bir yeri olan Hatay Reyhanlı’da hasadın tamamlandığını ancak ithalat kararıyla üreticiye büyük bir haksızlık yapıldığını kaydeden Reyhanlı Ziraat Odası Başkanı Şemseddin Cünedioğlu, şöyle konuştu: “Soda 25 liraya satılsa kimse bir şey demez. Yarım litre su 25 liraya satılsa kimse sesini çıkarmaz. Gübre 38 liraya çıkarken kimse bir şey demez. İlaç fiyatı 5 kat artarken kimse bir şey demez. Bir dönüm soğanın maliyeti 32 bin lira. Ortalama 2 ton ürün çıkıyor. Geçen sene soğan para etmedi, çiftçi sayısı yüzde 50 düştü.”
